در دنیای وب برای اینکه بتوانید کسبوکارتان را به نمایش بگذارید و محصول یا خدماتتان را به مخاطبان ارائه دهید، به یک آدرس منحصربهفرد نیاز دارید. این آدرس همان دامنه است که حکم نام و هویت وبسایت شما را دارد. از دامنه، بهعنوان نام و آدرس سایت هم یاد میشود. ولی دامنه چه کاربری دارد و چرا استفاده از آن در دنیای وب مهم است را در ادامه این مقاله می خوانیم.
دامنه چیست؟
دامنه یا دامین (Domain) در زبان فارسی بهمعنای «گسترده» و در دنیای وب آدرس اینترنتی است. آدرسهایی که برای بازکردن یک سایت در اینترنت وارد میکنید، به عنوان هویت و نام کسبوکارها شناخته میشود. دامنه همان آدرسی است که با تایپ آن در مرورگرتان وارد وبسایت میشوید؛ مثل www.vira-host.com نام دامنه در واقع آدرسی است که به واسطه پروتکل DNS به یک آدرس IP تبدیل میشود.
اجازه دهید دامنه را به زبان سادهتر توضیح دهیم. تصور کنید قصد دارید کسبوکاری راهاندازی کنید. برای اینکه کسبوکارتان درآمد مناسبی داشته باشد، باید آن را در منطقهای مناسب و نشانیِ سرراستی راهاندازی کنید که مشتری شما آن را بهخاطر بسپارد.
ویژگی اصلی منطقه و نشانیِ مدنظر شما باید این باشد که کاربر بدون دردسر بتواند آن را بیابد و ترجیح دهد بهجای اینکه به محل کسبوکار رقیبتان برود، پیش شما بیاید؛ چون شما نشانیِ راحتی دارید که مشتریتان آن را بهخاطر میسپارد و احتیاجی نیست خودش را بهدردسر بیندازد. همانطورکه میدانید، این آدرس، تنها به کسبوکار شما منحصر است؛ مثلاً بازار، خیابان ۱، پلاک ۱.
در دنیای اینترنت همین مثالی که زدیم، صدق میکند. وقتی تصمیم میگیرید وبسایتی راهاندازی کنید، قبل از هرچیزی باید نشانی سرراست و بهیادماندنی و صدالبته منحصربهفردی داشته باشید که وقتی مشتری یا کاربر آن را در مرورگرش تایپ میکند، وبسایت شما نمایش داده شود. این نام و نشانی همان دامنه است.
کاربرد دامنه چیست و کجا استفاده میشود؟
شما برای وارد شدن به یک وبسایت، دقیقاً چهکار میکنید؟ برای این کار دو راه پیش رو دارید:
- وارد کردن آدرس وبسایت: در این روش، آدرس را بهطور مستقیم در نوار آدرس مرورگر خود تایپ میکنید. برای مثال، برای رفتن به وبسایت پارسپک، آدرس www.vira-host.com را در نوار آدرس وارد میکنید.
- جستجو در گوگل: در این روش، نام وبسایت (مانند ویرا هاست) را در گوگل جستجو میکنید و سپس از میان نتایج جستجو، روی لینک وبسایت مورد نظر خود کلیک میکنید.
در هر دو روش، آدرس اینترنتی وبسایت در نوار آدرس مرورگر شما نمایش داده میشود. این آدرس که به آن دامنه هم گفته میشود، در واقع نشانی اینترنتی وبسایت است. برای مثال، در حال حاضر که شما این متن را میخوانید، دامنهی www.vira-host.com در نوار آدرس مرورگر شما قابل مشاهده است. کاربرد دامنه، رساندن شما به وبسایت از طریق یک نشانی منحصربهفرد است.
تا اینجا فهمیدید که دامنه و تفاوت هاست و دامنه چیست؛ اما حالا باید با مفهوم دیگری به اسم IP هم آشنا شوید. این دو مفهوم دقیقاً در کنار هم قرار میگیرند و در قسمت بعدی خودتان خواهید دید که اصولاً نام دامنه و IP بدون هم مفهومی ندارند.
معرفی آدرس IP؛ شناسه منحصربهفرد در اینترنت
میدانید اساس کار GPS چیست؟ اساس کار این سیستم مختصات جهانی، X و Yهایی است که در این سیستم تعریف شدهاند. این یعنی شما با داشتن دو عدد که یکی طول و یکی عرض جغرافیایی را مشخص میکند، دقیقاً میتوانید به یک نقطهی مشخص در دنیا برسید. مثلاً مختصات X=35.70059 و Y=51.33777 دقیقاً محل قرارگیری برج آزادی تهران است.
اما ارتباطِ این موضوع با دامنه چیست؟ اصلِ ماجرا این است که در اینترنت سیستمی وجود دارد که با استفاده از آن میتوانید وبسایتهای اینترنتی را پیدا کنید؛ دقیقاً مثل سیستم GPS که یک نقطهی مشخص را پیدا میکند. به این سیستم در دنیای اینترنت، IP گفته میشود.
این یعنی چه؟ یعنی اینکه هر وبسایت اینترنتی یک IP دارد که اگر این آیپی را مستقیماً در مرورگرتان وارد کنید، به همان وبسایت وصل میشوید. الان احتمالاً در ذهنتان این سوال میچرخد که پس تکلیف دامنه چه میشود؟ اگر قرار است آیپی را در مرورگر وارد کنید، پس وظیفهی دامنه چیست و مواردی مثلِ این که همهشان هم سوالاتی منطقی هستند. پس بیایید ارتباط دامنه و آیپی را دقیقتر بررسی کنیم.
نحوه ارتباط IP و دامنه چیست؟
بیایید به یک نمونه IP از نسل قدیمی (IPv4) نگاه کنیم: ۱۴۲.۲۵۱.۴۶.۲۳۸ آدرس آی پی گوگل است. یعنی اگر همین حالا این اعداد را در مرورگرتان وارد کنید، میبینید که وبسایت گوگل برایتان باز میشود. اما آیا شما میتوانید این اعداد را حفظ کنید؟ آن هم برای چند صد وبسایت که هر روز با آنها کار میکنید؟ بهنظر میرسد که حفظ کردن این اعداد، واقعاً کار مشکلی است و دقیقاً همینجا بود که مفهوم دامنه متولد شد.
اگر بخواهیم بگوییم که ارتباط آی پی و دامنه چیست، باید بگوییم که دامنه یک اسم برای همان آیپی است. شاید به همین خاطر باشد که بعضی وقتها به آن نام دامنه (Domain Name) هم میگویند.
حالا چطور دامنه و آیپی را به هم وصل کنیم؟ یعنی چطور مرورگرمان میفهمد که مثلاً وقتی آدرس وبسایت Google.com را در مرورگر وارد میکنیم، باید به همان آی پی ۱۴۲.۲۵۱.۴۶.۲۳۸ وصل شود؟ اینجا مفهوم دیگری به اسم سامانه نام دامنه (DNS) این وظیفه را بر عمده میگیرد.
فعلاً هم قرار نیست در مورد DNS و نحوهی کارکرد آن توضیحات فنی بیشتری بدهیم. تا همینجا بدانید که DNS همان کلیدی است که با استفاده از آن، نام دامنه اینترنتی به IP متناظر با آن پیوند میخورد.
هر بخش از ساختار دامنه چه معنایی دارد؟
هر دامنه یا همان URL که نامش حتماً برایتان آشناست، از ۴ جزء «اصلی» تشکیل شده است:
۱. پروتکل امنیتی
اولین جزء از اجزای دامنه، پروتکلی است که وبسایت از آن استفاده میکند. بهطور خلاصه، تمامی وبسایتها و وب اپلیکیشنها از دو نوع پروتکل HTTP یا HTTPS برای انتقال اطلاعات بینِ کاربر و سرور استفاده میکنند. در پروتکل HTTPS (بر خلاف HTTP)، تمامی اطلاعات بهصورت رمزنگاری شده منتقل میشود و مشخص است که این پروتکل امنیت بسیار بالایی دارد.
۲. پروتکل وب
www که آن را در ابتدایِ تمامی وبسایتها میبینید، مخفف عبارت World Wide Web و بهمعنایِ «پهنای وب جهانی» است. این یعنی تمامی وبسایتها روی شبکهی جهانی اینترنت فعالیت میکنند.
۳. نام دامنه
نام دامنه هم همان چیزی است که برای وبسایت خود مشخص میکنید تا کاربران در دنیای وب شما را با این نام بشناسند. در مثال نشان داده شده در شکل بالا، نام دامنه vira-host است.
۴. پسوند دامنه
آخرین جزء دامنه هم پسوند آن است. باز هم در مثال بالا، پسوند دامنه .com (میخوانیم: دات کام) است که مهمترین و معروفترین پسوندی است که از ابتدای ظهور اینترنت وجود داشته و همین حالا هم اگرچه انواع مختلفی از پسوندها، چه نام دامنه بینالمللی و چه نام دامنه ملی وجود دارد، اما هنوز با اختلاف، محبوبیت بسیار بیشتری نسبت به انواع دیگر پسوند دارد.
انتخاب نام دامنه یکی از کارهای مهمی است که در خیلی از مواقع بهدلیل اینکه نام دامنه با پسوند دلخواه قبلاً گرفته شده است، کار چالش برانگیزی است. به همین دلیل انواع پسوند دامنه ایجاد شد تا افراد دیگری که به وبسایت نیاز داشتند، بتوانند دامنهی موردنظرشان را ثبت کنند.
۵. زیردامنه (Subdomain)
اما ساب دامین چیست؟ یک جزء فرعی دیگر دامنهها که آن را در دستهبندی اصلی قرار ندادهایم، زیر دامنه است. اگر شما هم میخواهید بدانید که زیردامنه یا ساب دامین چیست، توضیح سادهاش این است که زیر دامنه یک زیر مجموعه از دامنهی اصلی است.
بهعنوان مثال، دامین اصلی ویرا هاست، www.vira-host.com است اما یکی از زیردامنههای آن با آدرس docs.vira-host.com مخصوص انتشار مستنداتی است که به شما کمک میکند تا نحوهی کار با خدمات مختلف ویرا هاست را یاد بگیرید.
انواع پسوند دامنه؛ چه گزینههایی وجود دارد؟
انواع مختلفی از پسوندها برای دامنهها وجود دارد که هر کدام برای کار خاصی طراحی شدهاند و قبل از خرید باید از راهنمای خرید هاست و دامنه استفاده کرد. به همین دلیل، شناخت این پسوندها میتواند در انتخاب نام دامنه به شما کمک کند.
اگر بخواهیم انواع پسوند دامنه را دستهبندی کنیم، به دو بخش اساسی پسوندهای ملی و بینالمللی میرسیم. در ادامه در این خصوص بیشتر توضیح میدهیم:
۱. پسوندهای بینالمللی دامنه
اولین روزهایی که اینترنت متولد شد، شاید هیچکس، حتی خودِ «وینتون گری سرف» و «رابرت کان» در مخیلهشان هم نمیگنجید روزی برسد که تعداد دامنهها آنقدر زیاد شود که ناگزیر به ایجاد پسوندهای دیگر باشند. اولین دامنهای که بهصورت رسمی در اینترنت ثبت شد، Symbolics.com بود و پس از آن بهصورت خیلی غیرمنتظره، تعداد دامنههای ثبت شده بالا رفت.
بر اساس آخرین آمارهایی که سایت GoDaddy بهعنوان بزرگترین شرکت ثبت دامنه منتشر کرده است، در حال حاضر نزدیک به ۱۶۰۰ پسوند دامنه در جهان ثبت شده است. دامنههای بینالمللی، پسوندهایی هستند که در انتهای نام دامنه وبسایت قرار میگیرند و به شناسایی نوع وبسایت یا کشور محل استقرار آن کمک میکنند.
در جدول زیر، لیستی از محبوبترین پسوندهای بینالمللی دامنه به همراه کاربرد اصلیشان درج شده است؛ اگر چه در بسیاری از موارد، دامنههای ثبت شده دقیقاً همان کارکردی که از ابتدا برای پسوند مدنظر بوده است را انجام نمیدهند:
| پسوند دامنه | کاربرد |
| .com | کسبوکارهای تجاری و بنگاههای غیردولتی؛ تقریبا تمامی وبسایتها امروزه از این پسوند استفاده میکنند |
| .org | سازمانها و نهادهای غیرانتفاعی |
| .net | کسبوکارهای ارائهدهندهی خدمات شبکه و اینترنت |
| .info | مراکز اطلاعرسانی و وبسایتهای با کارکرد عمومی |
| .pro | مختص افراد حرفهای در حوزهای خاص که در اینترنت به فعالیت مشغول هستند؛ مانند پزشکان، وکلا، دانشمندان و … |
| .biz | ویژهی کسبوکارهایی که به نوعی ارائهدهندهی خدمات الکترونیکی هستند |
| .mobi | برای کسبوکارهایی که بهنوعی خدمات و محصولات مرتبط با موبایل را ارائه میکنند |
۲. پسوندهای ملی دامنه
یک دستهبندی مهم دیگر در مورد انواع پسوند دامنه، دامنههای اختصاصی هر کشور است که به آن دامنه ملی یا پسوند ملی گفته میشود. تقریباً هر کشوری برای خودش یک پسوند دامنهی ملی دارد. برخلاف پسوندهای بینالمللی که هر کس از هر نقطه از جهان میتواند یکی از آنها را به نام خودش ثبت کند، در بسیاری از موارد فقط افرادی مجوز ثبت دامنههای ملی را دارند که شهروند همان کشور باشند. این قاعده در ایران هم رعایت میشود. اگر به دنبال دامنه ارزان هستید، بهترین انتخاب برای شما دامنههای ملی ایران است. ازجمله دامنههای ملی کشورها را میتوانید در جدول زیر مشاهده کنید:
| نام کشور | پسوند دامنه ملی |
| ایران | .ir |
| ژاپن | .jp |
| ایالات متحده آمریکا | .us |
| مالزی | .my |
| مصر | .eg |
| هلند | .nl |
| عراق | .iq |
| بلژیک | .be |
| یونان | .gr |
| کانادا | .ca |
| انگلستان | .gb |
| کشورهای عضو اتحادیهی اروپا | .eu |
تاثیر دامنه بر سئو سایت
نحوه انتخاب نام دامنه و پسوند آن، تاثیر مستقیمی روی سئوی سایت ندارد. بنابراین اینکه نام دامنه بین المللی باشد یا ملی، اینکه کلمهی کلیدی اصلی سایت در نام دامنه بهکار رفته باشد یا نه و موارد دیگر، اگرچه ممکن است تاثیراتی روی سئو داشته باشند، اما این تاثیر قطعاً مستقیم نیست.
پس بهتر است برای کسب رتبههای بهتر در سئو، به سراغ روشهای استاندارد این علم بروید و با تولید محتوای صحیح و اصولی و البته رعایت اصول سئو داخلی، خارجی و تکنیکال، به هدف خود دست پیدا کنید.
حالا که میدانیم دامنه بخشی جداییناپذیر از کسبوکار اینترنتی است، بیایید ببینیم نحوه ثبت و خرید دامنه چگونه است؟
مراحل ثبت نام دامنه ملی و بینالمللی
حالا دیگر میتوانیم بگوییم که همه چیز در مورد دامنه را میدانید و نوبت به آشنایی با نحوه ثبت دامنه رسیده است. ثبت دامنه ملی از دو طریق ایرنیک و پارسپک انجام میشود. مراحل ثبت دامنه بینالمللی نیز در ادامه بررسی شدهاست. لازم به ذکر است مراحل ثبت دامنه ملی و بینالمللی در پنل پارسپک یکسان است.
ثبت دامنه ملی از طریق ایرنیک
در صورت انتخاب دامنه ملی (ir.) نیاز به تایید هویت خواهید داشت.
نکته:
دامنه ir پس از ثبت بهصورت آنی فعال نمیشود و 10 روز در دوره رزرو قرار میگیرد و پس از تایید نهایی فعال میشود.
- برای ثبت دامنه «.co.ir» باید شناسه حقوقی داشته باشید.
- برای این کار لازم است به سایت «nic.ir» رفته و شناسه حقوقی بسازید.
- در مراحل ساخت شناسه حقوقی، ممکن است نیاز به ارسال مدارک خاصی برای «nic.ir» باشد.
- دقت کنید که مدارک موردنیاز را بهطور کامل ارسال کنید.
- وارد پنل ایرنیک شده و از طریق منوی شناسه و سپس انتخاب مدیریت رابطهای مجاز، رابط فنی، اداری، مالی را بر روی خودم و نمایندگان قرار دهید.
- برای خرید دامنه ملی باید در سایت ایرنیک احراز هویت کنید.
بعد از طی مراحل بالا، دامنه خریداریشده در طول مدت انتخابی شما، برایتان فعال خواهد بود. اما پس از گذشت این مدت، باید برای تمدید مالکیت دامنههای خود، به پنل کاربری ویرا هاست و قسمت «دامنهها» مراجعه کنید.
ثبت دامنه ملی از طریق ویرا هاست
برای ثبت دامنه ملی از طریق پنل کاربری ویرا هاست ابتدا نیاز است رابطهای مجاز بر روی خودم و نمایندگان قرار گیرد.
برای این منظور ابتدا وارد پنل ایرنیک شده و از بخش شناسه، «مدیریت رابطهای مجاز» رابط اداری، فنی و مالی را بر روی خودم و نمایندگان قرار دهید.
پس از انجام این مورد از مسیر پنل کاربری >> دامنه ها، اقدام به خرید دامنه کنید. (برای خرید دامنه از طریق پنل ویرا هاست ورود نیک هندل الزامی است.)
نکته: از این مرحله، ثبت دامنه ملی و بینالمللی در پنل ویرا هاست، مراحلی مشابه دارد:
ثبت دامنه بینالمللی در ویرا هاست
۱. از بخش دامنه ها، ثبت دامنه جدید را انتخاب و وارد صفحهی مخصوص ثبت دامنه ویرا هاست شوید.
۲. نام دامنه را وارد کرده و پسوند موردنظر خود را انتخاب کنید. توجه داشته باشید که در این قسمت نیازی به وارد کردن www و https نیست:
در کادر جستجوی دامنه ویرا هاست نام دامنه خود را وارد کنید.
۳. با کلیک روی دکمهی «جستجو» اگر دامنه آزاد نباشد، این موضوع به شما اطلاع داده میشود. در اینصورت نام دامنه یا پسوند آن را تغییر دهید و دوباره این مراحل را تکرار کنید:
بررسی کنید دامنه مورد نظرتان آزاد است یا خیر.
۴. درصورتیکه نام دامنه و پسوند انتخابی شما آزاد باشد، تصویر زیر را میبینید.
دامنه موردنظرتان آزاد است و میتوانید اقدام به ثبت آن کنید.
۵. در بخش انتخاب مخاطب میتوانید اطلاعات مخاطب را وارد کنید.
۶. پس از انتخاب «دوره پرداخت» با زدن تیک «قوانین مربوطه را خواندم و شرایط را می پذیرم.» میتوانید روی دکمه «پرداخت» کلیک کنید.
فرایند خرید دامنه را در ویرا هاست نهایی کنید.
۷. با زدن دکمه «پرداخت»، وارد بخش «صورتحسابهای من» میشوید و میتوانید جزئیات پیشفاکتور خود را مشاهده و دریافت کنید. در نهایت با کلیک روی دکمه «پرداخت صورتحساب»، وارد درگاه پرداخت میشوید.
۸. تیک پذیرش قوانین خرید دامنه را بزنید و هزینه آن را پرداخت کنید.
جمعبندی
دامنه چیست؟ این سوال اگرچه ممکن است در ظاهر ساده باشد، اما یکی از بنیادیترین مفاهیم اینترنت را در خود دارد. دامنه (Domain) همان آدرس اینترنتی است که شما بهسادگی در مرورگر خود وارد میکنید و به یک وبسایت وارد میشوید. اما این فقط شروع ماجراست؛ جزئیات زیاد دیگری هم وجود دارد که باید به آنها توجه کنید. در این مقاله از بلاگ ویرا هاست، همه چیز را در مورد دامنه، اجزای آن و نحوهی ثبت و تمدید نام دامنه، توضیح دادهایم.
سؤالات متداول
۱. دامنه چیست؟
دامنه نام سایت و پسوندی است که با وارد کردن آن در مرورگر، به یک وبسایت مشخص وارد میشوید.
۲. چطور میتوان امنیت دامنه را افزایش داد؟
برای امنیت دامنه، لازم است قفل دامنه را فعال کنید. در اینصورت هیچ کس نمیتواند آن را به فرد دیگری منتقل کند. همچنین لازم است رمز عبور قوی برای ورود به صفحهی مدیریت دامنهی خود انتخاب کنید.
۳. دامنه پریمیوم چیست؟
دامنه پریمیوم به دامنههایی گفته میشود که طول بسیار کمی دارند و قبلاً توسط افراد دیگری خریداری شده و حالا برای فروش قرار داده شدهاند. با توجه به ارزش بسیار بالای این دامنهها، قیمت بسیار بالایی دارند.
۴. پارک دامنه یعنی چه؟
پارک دامنه یعنی اینکه بتوانید وبسایت خود را بهجز دامین اصلی، از طریق دامنههای دیگری که در اختیار دارید هم معرفی کنید.
۵. فوروارد دامنه یعنی چه؟
درصورتیکه یک نام دامنه با چندین پسوند داشته باشید، با استفاده از فوروارد دامنه میتوانید همهی آنها را به وبسایت اصلی خودتان هدایت کنید.